Chất phóng xạ xuất hiện tại nhiều tỉnh Việt Nam, làm thế nào để tránh phóng xạ đây?

Bạn làm gì nếu biết nơi mình ở có phóng xạ? Hoảng loạn, tung tin đồn không phải là giải pháp; mà phải bình tĩnh làm theo hướng dẫn của cơ quan chức năng. Để tránh nhiễm xạ trong, có thể đeo găng tay, khẩu trang...

Dưới đây là những hướng dẫn xử trí cho người dân do Chính phủ Nhật đưa ra, được Cục An toàn bức xạ và hạt nhân (Bộ KH&CN) dịch ra tiếng Việt.

Khi có sự cố hạt nhân (tức là có sự rò rỉ phóng xạ khỏi cơ sở hạt nhân), để bảo vệ cơ thể mình khỏi nhiễm xạ ngoài, bạn cần: - Bảo vệ bằng khoảng cách (tránh càng xa nguồn phóng xạ càng tốt) - Bảo vệ bằng thời gian (thời gian tiếp xúc phóng xạ càng ngắn càng tốt) - Bảo vệ bằng che chắn (trú ẩn vào các tòa nhà bằng bê tông) Để bảo vệ cơ thể khỏi nhiễm xạ trong, bạn nên: - Tránh việc hít phải chất phóng xạ (đeo mặt nạ, khẩu trang hoặc găng tay) - Tránh việc hấp thụ các chất phóng xạ (không uống hoặc ăn nước và thức ăn nhiễm xạ)

Tùy thuộc vào số lượng, phóng xạ có thể gây hại cho sức khỏe con người. Trên hình là các nguồn phóng xạ tự nhiên mà con người nhận được mỗi năm. Trong các loại vật liệu thì chì có tác dụng ngăn cản tia phóng xạ tốt nhất.

Nếu được yêu cầu trú ẩn trong nhà, bạn cần chạy vào tòa nhà, công sở nơi gần nhất, và thực hiện các yêu cầu như trên hình để đảm bảo an toàn tối đa.

Nếu được yêu cầu sơ tán, bạn cần bình tĩnh cho việc này và làm theo các chỉ dẫn như hình vẽ trên. Hãy chắc chắn là bạn đã mang theo thiết bị cần thiết và những thứ quý giá như đài phát thanh, đèn pin, tiền mặt, sổ tiết kiệm, con dấu, quần áo để thay, khẩu trang, khăn tay, thức ăn đồ uống.

Nếu đã bị phơi nhiễm phóng xạ, bạn phải rửa và làm sạch nếu thấy cần thiết, đề nghị được kiểm tra mức độ phơi nhiễm. Các chuyên gia sẽ giúp bạn.

Phóng xạ thế này thì tốt nhất chui trong hầm bê tông cho nó an toàn :P

3 yếu tố giúp giảm nhiễm xạ

Ba yếu tố cần nhớ để giảm liều bức xạ nhiễm vào cơ thể là khoảng cách, mức độ che chắn và thời gian.

Mức độ bảo vệ khỏi nhiễm xạ thấp nhất khi ở ngoài trời, và tốt nhất là ở dưới hầm ngầm.

 
Sự che chắn: Ở trong nhà kín khi vụ nổ diễn ra sẽ tốt hơn. Càng nhiều “lá chắn” như tường hay đất sẽ càng giúp hạn chế nhiễm chất phóng xạ. Lý tưởng nhất là ở tầng hầm dưới lòng đất. Bạn cũng nên bịt kín các cửa thông khí, cửa ra vào, cửa sổ, điều hòa không khí, ống khói...

Giữ thực phẩm trong hộp kín hoặc trong tủ lạnh (mặc dù tủ lạnh rất khó vận hành khi thảm họa xảy ra). Mọi thực phẩm cần được rửa sạch trước khi cất vào các hộp đựng.

Nếu nghĩ rằng mình đã tiếp xúc với bức xạ: Cởi quần áo, giày dép cho chúng vào túi nhựa. Dán nhãn cảnh báo và vứt chúng ra khỏi nhà. Tắm rửa kỹ dưới vòi sen.

Thời gian: Phóng xạ giảm theo thời gian, do đó tránh đi ra ngoài càng lâu càng tốt. Bụi phóng xạ gây ra mối đe dọa lớn nhất trong hai tuần đầu tiên. Sau đó, mức độ đe dọa sẽ chỉ còn 1% so với khi vụ nổ xảy ra.

Ngoài muối thì một chiếc đài cát-xét chạy pin sẽ rất cần thiết vì nó sẽ cung cấp những hướng dẫn để có hành động phù hợp nhất vào từng thời điểm.

Những tác động sinh học và sự nguy hiểm của phóng xạ

1. Những tổn thương do phóng xạ

Phóng xạ ảnh hưởng tới nhiều cấu trúc quan trọng trong tế bào. Những ảnh hưởng này mang đến nhiều thay đổi bên trong tế bào, dẫn đến ngừng hoạt động của tế bào hoặc của cả một cơ quan. Hơn nữa nó có thể gây nên những thay đổi trên cấu trúc gene, tạo nên nhiều biến chứng chỉ xuất hiện rất lâu sau đó. Phóng xạ gây ảnh hưởng sinh học qua hai cơ chế chính: trực tiếp và gián tiếp.

 Ảnh hưởng trực tiếp: gây ra bởi sự tác động trực tiếp của phóng xạ ion hóa lên các phân tử dẫn đến sự phá hủy của phân tử đó. Với cách này, chất phóng xạ gây tổn hại đến tế bào thông qua việc thay đổi cấu trúc của nhiều phân tử hữu cơ như enzyme, DNA và RNA.

 Ví dụ: nếu enzyme X cần thiết cho việc tạo ra năng lượng hoạt động tế bào bị ảnh hưởng bởi chất phóng xạ thì tế bào sẽ không còn năng lượng sống, quá trình trao đổi chất sẽ dừng lại, dẫn đến chết tế bào.

Ảnh hưởng gián tiếp: xảy ra khi các phân tử nước trong cơ thể bị tác động bởi chất phóng xạ, phân hủy và sinh ra các gốc tự do gây ảnh hưởng xấu đến tế bào ......

Biện pháp phòng chống

 Chủ yếu  có 3 cách:

 - Hạn chế tối đa xuất hiện dưới ánh mặt trời;

 - Làm tăng khoảng cách với nguồn bức xạ;

 - Sử dụng các biện pháp che chắn bảo vệ bằng các vật liệu như nhôm, bê tông cốt thép và nước.

Liên quan đến việc xuất hiện chất phóng xạ trong không khí ở Việt Nam, tối 29/3, Tổ Công tác xử lý thông tin sự cố nhà máy điện hạt nhân Fukushima I của Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, theo kết quả quan trắc tính đến 15h hôm nay, chất phóng xạ đã xuất hiện tại nhiều tỉnh của Việt Nam. 

Theo kết quả tổng hợp của Tổ Công tác xử lý thông tin sự cố nhà máy điện hạt nhân FukushimaI của Bộ Khoa học và Công nghệ tại các trạm quan trắc Đà Lạt, Lạng Sơn, Hà Nội đều phát hiện chất phóng xạ I-131 với hàm lượng rất nhỏ và không ảnh hưởng đến sức khỏe con người.
 
Theo số liệu đo phóng xạ và phông bức xạ gamma trong không khí của Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam tại trạm quan trắc Đà Lạt, trong sol khí (hệ keo hạt phân tán), ngoài các đồng vị phóng xạ tự nhiên còn ghi nhận được đồng vị phóng xạ nhân tạo I-131 với chu kỳ bán rã 8,02 ngày, ở mức rất thấp, không ảnh hưởng đến sức khoẻ con người và môi trường. 

Kết quả quan trắc phóng xạ môi trường tại Trạm quan trắc mẫu sol khí Viện KHKTHN, tại Lạng Sơn (trạm khí tượng Lạng Sơn) cũng phát hiện được một số đồng vị nhân tạo trong không khí với hàm lượng rất nhỏ không ảnh hưởng đến sức khỏe con người. 

Số liệu của Trung tâm ứng phó sự cố - Cục An toàn bức xạ và hạt nhân tại Hà Nội cũng cho thấy một lượng nhất định chất phóng xạ nhưng rất nhỏ.

Theo kế quả quan trắc trong ngày 29/3, chất phóng xạ I-131 đã xuất hiện tại nhiều tỉnh của Việt Nam.

Trong một diễn biến khác, trước sự xuất hiện chất phóng xạ tại nhiều tỉnh của nước ta, Cục An toàn bức xạ và hạt nhân vừa ra thông báo về tiêu chuẩn Việt Nam quy định giới hạn liều đối với công chúng.

Theo đó, tiêu chuẩn Việt Nam quy định giới hạn liều đối với công chúng do ảnh hưởng của một cơ sở bức xạ hoặc cơ sở hạt nhân trong điều kiện hoạt động bình thường là 1 mSv/năm lấy trung bình trong 5 năm liên tục, còn trong 1 năm đơn lẻ không vượt quá 5 mSv.

Do đó, căn cứ Tiêu chuẩn trên, các kết quả đo nồng độ chất phóng xạ I-131 trong không khí các ngày 28 và 29/3 của Trạm quan trắc mẫu sol khí tại Viện Khoa học và Kỹ thuật hạt nhân và Viện Nghiên cứu hạt nhân Đà Lạt đều nhỏ hơn hàng trăm ngàn lần so với giá trị giới hạn quy định và không ảnh hưởng đến môi trường và sức khỏe người dân.