Buồng trứng đa nang thì chữa như thế naò?

Đa nang buồng trứng do rối loạn nội tiết gây nên, thường hay gặp ở lứa tuổi sinh sản, không quá nguy hiểm như bạn nghĩ. Tuy nhiên, để có sức khỏe tốt và đảm bảo khả năng sinh sản (nếu bạn có nhu cầu sinh con) thì sau đây là những việc bạn nên làm:

- Uống thuốc tránh thai (trong trường hợp của bạn nên dùng thuốc như bác sĩ kê đơn). Tuy nhiên khi nào kinh nguyệt của bạn trở lại bình thường (đều, không bị rong, không có máu cục và bầm tím) thì nên ngưng thuốc.

- Chăm sóc sức khỏe bản thân: Thử nhìn lại bạn có ngủ đủ và ngon giấc không, ăn uống có đủ các chất dinh dưỡng cần thiết (đạm, sắt, acid folic, vitamin C, các chất béo không no, canxi, vitamin D...) không; làm việc có quá sức không, có căng thẳng không. Nếu có bất cứ điều gì không đạt thì nên tự mình điều chỉnh.

Nếu bạn áp dụng đúng những lời khuyên trên thì sau vài tháng, tình trạng rong kinh, rối loạn kinh nguyệt sẽ ổn. Nếu tình hình vẫn không cải thiện thì bạn nên tìm một bác sĩ giỏi để khám kỹ hơn và có cách điều trị thích hợp, bởi có thể bác sĩ siêu âm cho bạn không nắm hết các vấn đề của bạn.

Tiến sĩ Trần Thị Hoa, Phòng khám CHI clinic, P 204–205. khu A Tòa nhà M3-M4. 91 Nguyễn Chí Thanh, Hà nội. Tel 04 2751408.

Hội chứng buồng trứng đa nang (còn có tên gọi là hội chứng Stein-Leventhal) là một bệnh liên quan đến sự mất cân bằng về bài tiết hormôn, thường gặp nhất ở độ tuổi sinh sản.

Trước đây người ta cho rằng chỉ có ở phụ nữ trung niên bị bệnh béo phì, nhiều lông trên cơ thể và vô sinh nhưng nay gặp nhiều hơn ở người trẻ bình thường về mọi phương diện chỉ bị vô kinh thứ phát hoặc kinh ít.
Hội chứng buồng trứng đa nang là một trong những rối loạn nội tiết thường gặp nhất, xảy ra trong 5-10% phụ nữ trong độ tuổi sinh sản.

Tiêu chuẩn chẩn đoán thống nhất là khi người phụ nữ có 2 trong 3 triệu chứng sau:

(1) kinh thưa hay vô kinh

(2) Cường androgen có biểu hiện trên lâm sàng (ví dụ rậm lông) hay cận lâm sàng

(3) Hình ảnh buồng trứng đa nang trên siêu âm

Sau khi đã loại trừ các nguyên nhân khác như tăng sản tuyến tượng thận bẩm sinh, các loại u chế tiết androgen, hội chứng Cushing.

Trong hội chứng này, vỏ buồng trứng dầy và có nang. Hormôn LH của tuyến yên (trong não) cao có thể đã kích thích buồng trứng sản xuất estrogen và tạo ra những thay đổi mô học và gây vô kinh. Tăng bài tiết hormôn androgen có lẽ là tác nhân gây ra hội chứng này.

Ở phụ nữ có chỉ số cơ thể cao, tăng bài tiết androgen có thể do có nồng độ insulin cao kích thích. Ở phụ nữ gầy, androgen tăng cao có thể do tỷ lệ cao LH kích thích. Mất kinh hay kinh ít là những triệu chứng thường gặp trong hội chứng buồng trứng đa nang. Androgen tăng cao làm cho các nang noãn ở buồng trứng không trưởng thành để phóng noãn, mà phát triển thành nang bên trong có trứng non và làm cho buồng trứng to ra. Không phóng noãn nên hormôn progesterone cũng không được sản xuất ra và nồng độ estrogen không thay đổi. Androgen tăng làm cho lông ở cằm, môi trên, bụng dưới đen và dầy hơn cũng như tăng trứng cá và da có dầu.

Có thể cần làm nhiều xét nghiệm như chụp X quang nghiêng hộp sọ, định lượng hormôn và phân tích nhiễm sắc thể, sinh thiết buồng trứng, siêu âm tử cung và buồng trứng. Có thể tạo ra kinh nguyệt giả để các em gái VTN thấy mình giống như các bạn cùng tuổi khác.

Phụ nữ bị buồng trứng đa nang muốn có thai thường phải dùng thuốc để làm cho buồng trứng phóng noãn; hầu hết những phụ nữ này không bao giờ có chu kỳ kinh bình thường. Có nhiều loại thuốc để kích thích phóng noãn (Clomiphen citrate, Gonadotrophine). Được điều trị như vậy, hơn 60% phụ nữ bị bệnh có thể thụ thai. Nếu không điều trị, cơ may thụ thai rất thấp.

Chưa biết thật rõ nguyên nhân của hội chứng đa nang nhưng nghi ngờ có vai trò của sự chuyển hoá insulin nên các thầy thuốc đã nghiên cứu dùng loại thuốc để điều trị tiểu đường típ 2 là metformin (Glucophage, Glucophage XR) có tác dụng làm giảm glucose do gan taọ ra và giải phóng vào máu, có thể cải thiện khả năng phóng noãn và giảm hormôn androgen ở phụ nữ bị bệnh. Khi có thai, phụ nữ bị hội chứng buồng trứng đa nang có nguy cơ dễ bị bệnh tiểu đường và cao huyết áp do thai nghén.


Chiến lược điều trị vô sinh tối ưu cho các đối tượng bệnh nhân có hội chứng đa nang chưa được tìm ra. Trong hội nghị thế giới lần 2 tại Hi Lạp năm 2007, có thống nhất các chiến lược như sau dựa trên rất nhiều nghiên cứu đánh giá hiệu quả điều trị:

1. Trước khi bắt đầu can thiệp, cần tư vấn bệnh nhân, nhấn mạnh đến sự quan trọng của lối sống, đặc biệt là giảm cân và tập thể dục ở những bệnh nhân dư cân, hút thuốc và uống rượu. Số cân nặng lý tưởng cần giảm chưa biết rõ nhưng giảm 5% trọng lượng có thể có giá trị lâm sàng.

2. Điều trị đầu tay được chọn lựa là gây phóng noãn bằng clomiphene citrate. Tỉ lệ có rụng trứng là 75-80%, tỉ lệ có thai là 22%.

3. Chọn lựa thứ hai: khi thất bại với clomiphen citrate, sẽ chuyển sang sử dụng gonadotropin hay đốt điểm buồng trứng qua nội soi.

4. Chọn lựa thứ ba là thụ tinh ống nghiệm.

5. Sử dụng Metformin chỉ được khuyến cáo ở những bệnh nhân không dung nạp đường huyết.

Như vậy, trong trường hợp vợ chồng anh có tình trạng hiếm muộn, nguyên nhân do buồng trứng đa nang. Anh nên cùng vợ tới khám chuyên khoa để chọn lựa cho mình một phác đồ điều trị phù hợp với hoàn cảnh cuộc sống và kinh tế. Thí dụ như bước đầu là giảm cân trên người dư cân cũng có thể có thai tự nhiên sau đó hoặc bước điều trị phóng noãn bằng clomiphene citrate cũng không đòi hỏi chi phí cao.